Emotiemanagement is het vermogen om je eigen emoties en die van anderen te herkennen, te begrijpen en er goed mee om te gaan. Op het werk wordt dat vaak vergeten: we houden het liever “zakelijk”. Maar emoties laten zich niet wegdrukken, en juist bij veranderingen en verbetertrajecten spelen ze een grote rol.
“Laten we het hier wel zakelijk houden.”
“Emoties, die bewaar je maar voor thuis.”
Klinkt dat bekend? Of het nu hardop gezegd wordt of niet, zo gaan veel organisaties met emoties om. Het lijkt wel of we er een beetje bang voor zijn: voor de emoties van anderen, en misschien ook voor die van onszelf. Liever beheersen we onszelf, en dat verwachten we ook van anderen. Dat ze zich gedragen als een professional.
Dat gaat natuurlijk niet. En eigenlijk moeten we het ook niet willen.
Drie redenen om emoties op het werk ruimte te geven
1. Emoties gedragen zich als peuters
Als ze aandacht willen en die niet krijgen, gaan ze dreinen. Ze hangen aan je broekspijp, springen voor je neus, of gooien zich krijsend op de grond in de supermarkt. Emoties doen dat ook, al is het meestal minder zichtbaar. Hoe langer je ze negeert, hoe meer energie het kost: in gedachten die je afleiden van het gesprek, in hoofdpijn die de hele middag aanhoudt, in slapeloze nachten. Structureel je emoties onderdrukken kan leiden tot lichamelijke en mentale klachten, en uiteindelijk tot een burn-out.
2. Emoties geven nuttige informatie
Een emotie is een signaal van een behoefte, zoals je in de afbeelding bovenaan dit artikel ziet. We worden boos als we iets oneerlijk vinden, onzeker als we bevestiging zoeken, verdrietig als we troost nodig hebben, eenzaam als we verbinding missen, en blij als we plezier willen delen. Wie zijn emoties leert herkennen, erkennen en accepteren, weet beter wat hij nodig heeft, en kan zijn werk daarop inrichten.
3. Emoties geven zin aan het werk
Een leven zonder emotie is vlak en kleurloos. Hoe rationeel we ons werk ook benaderen, we worden allemaal gedreven door de zin die we in onze activiteiten ervaren. Emoties geven diepte aan onze ervaringen op het werk en aan onze relaties met collega’s.
Meer ruimte voor emoties betekent geen chaos met huilende en schreeuwende mensen. Integendeel: het is een omgeving waarin je alles mag voelen, maar wel bewust kiest hoe je je gedraagt.
Emotionele intelligentie
De psychologen Peter Salovey en John Mayer introduceerden in 1990 het begrip emotionele intelligentie: het vermogen om emoties waar te nemen, te begrijpen en te reguleren. Daniel Goleman maakte het in 1995 bekend bij een groot publiek. Het goede nieuws: het is geen vaste eigenschap. Je kunt het ontwikkelen, door te oefenen.
Emoties een plek geven
We vinden emoties vaak lastig omdat ze een plek innemen die niet bij ze past. Ze zitten aan het stuur en bepalen ons gedrag, terwijl een plek op de achterbank beter was geweest. Daardoor hebben we achteraf soms spijt, en schrikken anderen terug. Dat ligt niet aan de emotie, maar aan hoe we ermee omgaan. Wie de emotie ziet als informatie, kan daarna kiezen hoe hij reageert. Dat heet emotieregulatie, en het gaat in vier stappen.
- Opmerken. Wat voel ik, en waar merk ik het in mijn lijf?
- Benoemen. “Ik merk dat ik boos ben.” Onderzoek laat zien dat een emotie benoemen haar al wat dempt.
- Begrijpen. Welke behoefte zit eronder?
- Kiezen. Welk gedrag brengt me waar ik heen wil?
Ruimte geven aan emoties betekent dus niet briesend door de gang stampen of de hele dag met een doos tissues lopen. Het betekent opmerken wat er speelt, bij jezelf en bij de ander, dat zien als informatie, en daarop bewust handelen. Dat brengt je dichter bij jezelf, en daardoor ook bij anderen.
Emoties en verandering
Bij elk verbetertraject verandert er iets aan het werk van mensen, en dat roept emoties op: onzekerheid, verzet, soms ook opluchting of enthousiasme. Wie die emoties wegzet als “weerstand”, mist de informatie die erin zit. Erken eerst wat iemand voelt, en praat dan pas over de inhoud. Meer daarover lees je bij verandermanagement en Lean leiderschap.
Een team waarin mensen durven te zeggen wat ze voelen en denken, zonder bang te zijn voor de gevolgen, verbetert ook beter. Amy Edmondson noemt dat psychologische veiligheid.
Meer weten?
In de Agile Coach-training ga je dieper in op de menselijke kant van verandering, en leer je mensen vanuit empathie begeleiden, voor, tijdens en na een verandering. Lees ook wat een Agile Coach doet.