Hoe maak je Lean praktisch met een Ishikawa- of visgraatdiagram? Lean is gelukkig lekker praktisch: je kunt er in de praktijk direct mee uit de voeten, op je werk en zelfs thuis.
In de theorie en filosofie van Lean staat de toegevoegde waarde voor de klant centraal. Vanuit die klantwaarde kijken we hoe we onze processen het best kunnen inrichten. Dat is vaak een kwestie van gewoon boerenverstand. De filosofie echt doorleven leer je met de jaren.
Direct toepassen
De praktische kant van Lean kun je meteen toepassen.
Een voorbeeld: collega’s vertellen je dat ze bepaalde zaken niet snel kunnen vinden. Dat kunnen tastbare dingen zijn, zoals gereedschap, kantoorartikelen of servies, maar ook minder tastbare zaken, zoals documenten op de server.
Het probleem lijkt opgelost zodra de zoeker “Gevonden!” roept. Maar is dat zo? Je kunt je ook afvragen waarom er telkens weer gezocht moet worden.
Waarom is er geen vaste plek? Waarom wordt de voorraad niet automatisch aangevuld? En waarom komen de zoekers altijd bij jou klagen, en kost dat jou werktijd?
Dit is een van de tools die je in de Green Belt training leert toepassen op een eigen verbeterproject.
Zet je Lean-bril op
Hier kun je Lean heel praktisch inzetten. Maak met je Lean-bril op een oorzaakanalyse met een Ishikawa-diagram. Dat klinkt deftig en ingewikkeld, maar het is niets anders dan een groot vel papier waarop je samen met je collega’s zoekt naar de oorzaken van het probleem. Je doorloopt deze stappen:
- Schrijf mogelijke oorzaken op post-its (brainstormen).
- Groepeer wat bij elkaar hoort.
- Vraag bij iedere post-it door waarom het een oorzaak is: wat zit erachter? Door tot vijf keer door te vragen kom je steeds dichter bij de bron van het probleem.
Dat vraagt wel wat tact en oefening. Dat kun je bij ons leren, live oefenen en in de praktijk brengen onder begeleiding van een van onze Black Belts. Bekijk onze trainingen.
Hoe werkt een visgraatdiagram?
Kaoru Ishikawa (1915-1989) was hoogleraar, adviseur en een drijvende kracht achter de ontwikkeling van kwaliteitsmanagement in Japan. Hij is het meest bekend geworden door het visgraatdiagram, dat ook naar hem is vernoemd.
Een visgraatdiagram maak je meestal tijdens een overleg, op een flip-over of whiteboard. Zodra je een probleem hebt dat verder onderzocht moet worden, doorloop je deze stappen:
- Kop: schrijf het probleem op als één concrete zin en zet er een kader omheen. Dat is de kop van de vis.
- Graat: teken een horizontale pijl over het vel die naar de kop wijst. Dat is de ruggengraat.
- Categorieën: bepaal vier tot zes hoofdcategorieën van oorzaken, bijvoorbeeld de 6 M’s hieronder. Teken ze als schuine graten vanaf de ruggengraat.
- Oorzaken: brainstorm per categorie over onderliggende oorzaken. Vraag met 5x waarom door tot je bij de grondoorzaken komt, en onderbouw de belangrijkste daarvan met data voordat je maatregelen kiest.
De zes categorieën (6 M’s)
Voor het visgraatdiagram bovenaan dit artikel hebben we deze zes categorieën gebruikt:
- Mensen: iedereen die bij het proces betrokken is.
- Methoden: hoe wordt het proces uitgevoerd, en welke eisen (regels, procedures, voorschriften, wetten) gelden daarbij?
- Machines en middelen: apparatuur en hulpmiddelen die nodig zijn om de taak uit te voeren.
- Materialen: alle materialen en onderdelen die gebruikt worden om het product te maken.
- Metingen: gegevens uit het proces waarmee je de kwaliteit analyseert.
- Milieu (omgeving): welke invloed heeft de omgeving? Denk aan plaats, tijd, seizoen, temperatuur, cultuur en werkethiek.
Waarom een visgraatdiagram?
Wil je zelf een oorzaakanalyse maken? Dan raden we het visgraatdiagram aan, om deze redenen:
- Je maakt een oorzaakanalyse er snel overzichtelijk mee.
- Het is een van de zeven basistools voor kwaliteit (de seven basic quality tools) en wordt veel gebruikt in de Analyse-fase van DMAIC.
- Het brengt veel mogelijke oorzaken van een probleem in beeld.
- Het geeft structuur aan een brainstormsessie.
- Het sorteert ideeën meteen in bruikbare categorieën.
Direct aan de slag? Maak een visgraatdiagram online met onze gratis Ishikawa-tool, of download een sjabloon in Word.