Supply chain management, in het Nederlands ketenmanagement, is het sturen van de hele keten van grondstof tot klant: leveranciers, productie, opslag, transport en verkoop. Het doel is dat de klant krijgt wat hij wil, op tijd en tegen zo laag mogelijke kosten, zonder dat ergens in de keten grote voorraden of lange wachttijden ontstaan. Lean Six Sigma, ooit begonnen in de fabriek, past daar uitstekend bij.
Wat is supply chain management?
Een supply chain is de reeks organisaties en stappen die samen een product of dienst bij de klant brengen. Door die keten lopen drie stromen, zoals je in de afbeelding bovenaan dit artikel ziet:
- Goederen en diensten stromen van leverancier naar klant.
- Informatie stroomt beide kanten op: vraag, orders, voorspellingen, voorraadstanden.
- Geld stroomt van de klant terug naar de leveranciers.
Supply chain management gaat over het op elkaar afstemmen van die stromen, over de grenzen van de eigen organisatie heen. Dat is het grote verschil met gewone logistiek: niet alleen het eigen magazijn efficiënt maken, maar samen met leveranciers en afnemers naar de hele keten kijken.
Waarom de hele keten?
Elke schakel die alleen zijn eigen stuk optimaliseert, kan de keten als geheel slechter maken. Een producent die grote series draait omdat dat per stuk goedkoop is, schuift voorraad door naar de groothandel. Een winkel die bij elke onzekerheid extra bestelt, maakt de vraag voor de leverancier grilliger dan hij is. Dat versterkende effect heet het bullwhip-effect: kleine schommelingen bij de klant worden steeds groter naarmate je verder terug in de keten kijkt.
Een keten is daarom zo sterk als de schakel die het langzaamst reageert. Wie de doorlooptijd van grondstof tot klant wil verkorten, moet over de hele keten kijken.
Lean Six Sigma in de keten
Lean en Six Sigma stellen elk een eigen vraag aan de keten, zoals je hieronder ziet.
Lean: waar wacht het werk?
In de meeste ketens is het product het grootste deel van de tijd niet onderweg en niet in bewerking, maar aan het wachten: in een magazijn, op een vrachtwagen, op een order. Lean maakt dat zichtbaar met een value stream map over de hele keten, van leverancier tot klant. Daarna zijn de bekende Lean-principes van toepassing:
- Trekken in plaats van duwen: produceren en leveren op basis van echte vraag, niet op basis van een voorspelling. Dat is de kern van just in time.
- Kleinere series en vaker leveren, zodat er minder voorraad tussen de schakels hoeft te liggen. Lees meer over voorraadbeheer.
- Informatie delen, zodat elke schakel de echte vraag van de eindklant ziet in plaats van de bestellingen van zijn directe afnemer.
Six Sigma: waar zit de variatie?
Veel problemen in een keten komen niet door een gemiddelde dat te hoog is, maar door spreiding: een leverancier die soms twee en soms tien dagen nodig heeft, een voorspelling die wisselend raak is, orders die af en toe verkeerd worden gepickt. Om die spreiding op te vangen, houden bedrijven extra voorraad aan. Six Sigma pakt de oorzaak aan: de variatie meten, de oorzaken vinden en de spreiding verkleinen. Minder variatie betekent minder veiligheidsvoorraad en betrouwbaardere levering.
Een andere manier van kijken
In de ketenprojecten die wij begeleiden, liggen vaak mooie kansen. Maar het vraagt een andere manier van kijken. Kijk niet eerst naar wie wat doet, of naar wat je al weet over je eigen stuk van de keten. Kijk naar het proces als een reeks stappen, en bepaal samen met leveranciers en klanten wie de eindklant is en wat die waardevol vindt. Onderbouw het met data, en de knelpunten worden zichtbaar.
Een keuze die daarbij vaak op tafel komt, is welke schakels je zelf doet en welke je uitbesteedt. Lees daarover meer bij outsourcing.
Wil je leren hoe je processen in de keten analyseert en verbetert? Bekijk de Green Belt-training.