Just in Time (JIT) betekent precies op tijd: niet te laat, maar ook niet te vroeg. Je maakt of levert precies wat nodig is, op het moment dat het nodig is, in de hoeveelheid die nodig is. Dat geldt voor onderdelen, grondstoffen en halffabricaten, maar net zo goed voor een akkoord op een voorstel of een dossier dat naar de volgende afdeling gaat. Eenvoudig is dat niet.
Just in Time en het Lean-huis
JIT is ontwikkeld bij Toyota, waar Taiichi Ohno het vanaf de jaren vijftig uitwerkte als onderdeel van het Toyota Productie Systeem. In het Lean-huis is Just in Time een van de twee pilaren. De andere pilaar is ingebouwde kwaliteit, in het Japans jidoka.
Just in Time steunt op vijf bouwstenen, die je in de afbeelding bovenaan dit artikel ziet:
- Takttijd: het ritme waarin de klant vraagt. Je berekent het door de beschikbare werktijd te delen door de klantvraag. Zijn er 480 werkminuten per dag en vraagt de klant 240 stuks, dan moet er elke 2 minuten één klaar zijn.
- Flow: het werk stroomt zonder onderbreking van stap naar stap.
- Pull: je maakt pas iets als de volgende stap of de klant erom vraagt, bijvoorbeeld met kanban.
- Snel omstellen: met SMED maak je kleine series mogelijk, zodat je niet op voorraad hoeft te produceren.
- Geïntegreerde logistiek: leveranciers leveren kleine hoeveelheden, vaak, precies wanneer het nodig is.
Just in Time en flow
Bij JIT draait alles om weten wat de klant wil en in welk ritme. Dat is onmisbaar om flow te creëren: een ononderbroken doorstroming van je product of dienst, zonder stilstand. Stilstand voorkom je door wachttijden op te sporen en zo veel mogelijk weg te nemen, bijvoorbeeld door de voorraad tussen processtappen te verlagen.
Heel concreet, ook op kantoor: pak een taak op zodra die bij je binnenkomt, zodat je collega verderop er ook snel mee aan de slag kan. Wacht niet tot er een stapeltje ligt, maar zorg dat je ook kleine hoeveelheden meteen kunt afhandelen.
Minder voorraad maakt problemen zichtbaar
Voorraad werkt als water in een rivier: het bedekt de stenen op de bodem. Zolang er veel voorraad is, merk je weinig van storingen, lange omsteltijden, fouten of late leveranties. Verlaag je de voorraad, dan komen die problemen boven water.
Dit is een van de tools die je in de Green Belt training leert toepassen op een eigen verbeterproject.
Dat is precies de bedoeling: pas als je een probleem ziet, kun je het oplossen. Verlaag de voorraad daarom stap voor stap, los het probleem op dat zichtbaar wordt, en ga dan verder.
Voordelen en risico’s
Minder voorraad betekent minder geld dat vastzit in werkkapitaal, een kortere doorlooptijd en minder administratie. En omdat er precies op tijd geleverd en verwerkt wordt, valt het meteen op als een machine of een collega niet klaarstaat. Zo werk je stap voor stap aan perfectie, het uiteindelijke doel van Lean.
JIT maakt een proces ook kwetsbaarder voor verstoringen. Valt één leverancier weg, dan staat de productie al snel stil, zoals veel bedrijven merkten tijdens het chiptekort van 2021. Bouw daarom waar nodig bewust een kleine buffer in, zeker bij onderdelen met een lange of onzekere levertijd.
Wil je weten hoe je Just in Time in je eigen werk toepast? Neem contact met ons op. We helpen organisaties sinds 2012 met het succesvol toepassen van Lean.