5S

5S is een Lean-tool en een stappenplan voor een opgeruimde werkplek, om verspilling op de werkvloer tegen te gaan. Het zorgt voor overzicht, rust en structuur. De vijf S’en staan voor Scheiden, Schikken, Schoonmaken, Standaardiseren en Standhouden.

Het stappenplan heeft als doel:

• alleen de materialen en machines die echt nodig zijn, staan op de werkvloer;
• de werkplek is schoon en veilig;
• alle materialen hebben een vaste plek;
• je ziet meteen wanneer er iets ontbreekt.

Dit is een van de tools die je in de Green Belt training leert toepassen op een eigen verbeterproject.

Oorsprong van 5S

5S komt uit Japan, waar de S’en staan voor Seiri (scheiden), Seiton (schikken), Seiso (schoonmaken), Seiketsu (standaardiseren) en Shitsuke (standhouden, ook wel discipline of stimuleren).

Waarom 5S?

Slordigheid kan tot ongevallen leiden. Rondslingerend materiaal geeft struikel- en valgevaar, en water- of vetvlekken geven kans op uitglijden. Daarnaast zijn medewerkers vaak op zoek naar materiaal of informatie, en dat is verspilling.

Je voert het stappenplan uit samen met de medewerkers op de werkvloer.

Het stappenplan van 5S

S1: Scheiden

Neem afscheid van wat je niet nodig hebt op de werkplek. Kapotte of beschadigde voorwerpen, spullen die lang niet zijn gebruikt en onveilige spullen verdwijnen van de werkplek. Een vuistregel: gebruik je iets niet wekelijks, dan kan het weg of berg je het elders op.

S2: Schikken

Deel de ruimte opnieuw in en denk goed na over een juiste, vaste plek voor alle materialen.

• Heb je iets vaak nodig? Leg het op ooghoogte en maak het makkelijk bereikbaar.
• Leg alle spullen die je voor één handeling nodig hebt bij elkaar.
• Zet zware spullen niet te hoog, maar ook niet te laag.

S3: Schoonmaken

Een schone en nette omgeving nodigt uit om hem zo te houden. Controleer tijdens het schoonmaken of het materiaal nog goed werkt: schoonmaken is ook inspecteren.

Schoonmaken betekent ook de oorzaken van storingen en vervuiling wegnemen, schoonmaakmethodes vastleggen, en verantwoordelijkheden en normen afspreken. Het verhoogt de veiligheid en verkleint de kans op afkeur.

S4: Standaardiseren

Standaardiseren maakt de eerste drie stappen duurzaam: iedereen werkt op dezelfde manier. Dat doe je door de beste werkwijze zichtbaar te maken, zodat alle medewerkers die kunnen volgen. Visuele hulpmiddelen, zoals vloermarkeringen of een schaduwbord met de contouren van het gereedschap, maken de kans op afwijken zo klein mogelijk.

Standaardiseren leidt tot vaste routines en gewoontes. Wil het werken, dan moet het kort en simpel zijn, en waar mogelijk visueel, met kleuren of lijnen. Met gestandaardiseerde procedures beperk je onverwachte zaken tot een minimum.

S5: Standhouden

Dit is de moeilijkste S. Het draait om blijvende aandacht voor verbetering: borg de nieuwe standaard, zodat je niet terugvalt in oud gedrag.

De belangrijkste aspecten zijn:

• discipline stimuleren en handhaven;
• nieuwe en ervaren medewerkers opleiden;
• het gewenste niveau vastleggen;
• S1 tot en met S4 regelmatig herhalen;
• regelmatig audits uitvoeren.

Voordelen van 5S

De 5S-methodiek levert onder meer op:

• een schone, veilige en overzichtelijke werkplek;
• minder verspilling, zoals zoeken en lopen;
• minder benodigde ruimte;
• meer zelfdiscipline;
• meer tevreden medewerkers.

Direct aan de slag? Met onze gratis 5S-tool doe je een 5S-audit van je eigen werkplek.