Veel mensen zien de Scrum Master als de baas van het team, de voorzitter van de vergaderingen of degene die de notulen maakt. Dat is het niet. De Scrum Master is een dienend leider: iemand die het team en de organisatie helpt om Scrum echt te laten werken, zonder zelf de touwtjes in handen te nemen. Een meester in de zin van vakman, niet in de zin van baas.
Wat een Scrum Master dagelijks doet, voor het team, de Product Owner en de organisatie, lees je in Wat is een Scrum Master? Dit artikel gaat over de houding achter die taken.
Geen baas, wel verantwoordelijk
De Scrum Guide 2020 is er duidelijk over: de Scrum Master is verantwoordelijk voor de effectiviteit van het Scrum Team, en is een echte leider die het team en de organisatie dient. Dat klinkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. De Scrum Master stuurt niet op wat het team doet, maar zorgt dat het team zo goed mogelijk kan werken. De afbeelding bovenaan dit artikel zet de misverstanden en de werkelijkheid naast elkaar.
Wie zich als baas gedraagt, maakt het team afhankelijk. Het team gaat wachten op antwoorden en opdrachten, en wordt dus niet zelforganiserend. Wie zich als notulist of planner gedraagt, wordt een secretaris in plaats van een coach. Concrete voorbeelden en tips staan in veelvoorkomende valkuilen voor de Scrum Master.
Agile doen of Agile zijn
Scrum is gebouwd op de waarden van het Agile Manifesto: samenwerking, werkende resultaten, samenwerken met de klant en inspelen op verandering. Maar tussen Agile doen en Agile zijn zit een wereld van verschil. Een team kan alle events houden en toch op de oude manier werken.
Scrum werkt pas als de waarden gedragen worden door het team en de organisatie eromheen. De Scrum Master helpt daarbij: door het team te leren zichzelf te organiseren, verantwoordelijkheid te nemen voor kwaliteit, elkaar aan te spreken en samen te leren. Het vijfde Agile principe zegt het zo: bouw rond gemotiveerde mensen, geef ze de omgeving en steun die ze nodig hebben, en vertrouw erop dat ze het werk gedaan krijgen.
Bewaker van een veilige omgeving
Scrum draait om empirisme: leren door te doen, te kijken en bij te sturen. Fouten vroeg ontdekken is dan winst. Maar dat lukt alleen als mensen fouten durven te melden. In een cultuur van controle en straf wordt Scrum een ritueel zonder effect.
De Scrum Master creëert en bewaakt die veiligheid, in het team en daarbuiten. Soms betekent dat een gesprek met een leidinggevende die te veel stuurt, of met een Product Owner die beslissingen oplegt in plaats van het gesprek aan te gaan.
Acht houdingen
Barry Overeem beschreef acht houdingen die een Scrum Master afwisselend aanneemt. Een goede Scrum Master weet welke houding op welk moment past.
Een nieuw team heeft vaak een leraar nodig, die uitlegt hoe Scrum werkt. Een team dat vastzit, heeft eerder een coach nodig, die met vragen helpt de oplossing zelf te vinden. En wanneer het probleem buiten het team ligt, bijvoorbeeld in hoe budgetten of beslissingen in de organisatie lopen, is de Scrum Master verandermaker. De “manager” in het rijtje gaat over het proces, niet over de mensen.
Dienend leiderschap begint bij voorbeeldgedrag
Leiderschap in een Agile omgeving betekent dienen, niet sturen. Dat geldt niet alleen voor de Scrum Master, maar ook voor managers. Mensen volgen geen woorden, ze volgen gedrag. Een Agile transformatie die alleen op teamniveau plaatsvindt, loopt vast op de manier waarop de rest van de organisatie werkt. Daarom werkt de Scrum Master ook met leidinggevenden, en vaak samen met een Agile Coach. Het verschil tussen die twee rollen lees je in Agile Coach of Scrum Master?
Agile werken stopt ook niet bij Scrum. Kanban en Lean sluiten aan bij dezelfde waarden: korte feedbacklussen, zelforganisatie en continu verbeteren.
Zelf Scrum Master worden?
In de Scrum Master-training leer je hoe je Scrum laat werken in je organisatie, teams begeleidt naar zelforganisatie, een cultuur van veiligheid en vertrouwen stimuleert en leiding geeft zonder te sturen. De training bereidt je ook voor op het PSM I-examen.