Publicatie
PDCA Cyclus
Implementeer succesvolle verbeteringen met de PDCA-cyclus. Leer hoe deze continue verbeteringsmethode je organisatie optimaliseert.
Gepubliceerd Bijgewerkt 5 min leestijd

De PDCA cyclus is een manier om continu te verbeteren aan de hand van een vaste structuur. De vier letters van de PDCA-cyclus staan voor de vier fases die doorlopen worden: Plan, Do, Check, Act. De PDCA cyclus is in elke sector toe te passen.
Deming Cirkel
De PDCA-cyclus kent zijn oorsprong als de kwaliteitscirkel van Deming. Dit is een creatief hulpmiddel voor kwaliteitsmanagement en probleemoplossing ontwikkeld door William Edwards Deming. Deming heeft zijn cirkel gebaseerd op de verbetercirkel van de natuurkundige Walter A. Shewhart. Het is een belangrijk onderdeel van Lean manufacturing, Six Sigma, maar ook Agile-transformaties.
Betekenis van PDCA
De cirkel beschrijft vier activiteiten die op alle verbeteringen in organisaties van toepassing zijn: Plan, Do, Check en Act. Door het iteratieve karakter van de cyclus, komt kwaliteitsverbetering continu onder de aandacht te staan. De volgorde van de cirkel is af te leiden uit het wetenschappelijke proces beschreven door Francis Bacon (Novum Organum, 1620): hypothese – experiment – evaluatie.

De vier fases van de PDCA cyclus
Stel, je werkt op een administratieve afdeling en het proces van ‘ontvangen inkoopfactuur’ tot en met ‘betalen inkoopfactuur’ loopt niet geweldig. Er worden fouten gemaakt en de doorlooptijd van het proces duurt simpelweg te lang.
Als we dit probleem op willen lossen met de PDCA cyclus, gaan we als volgt te werk:
- Plan: We bedenken een plan waarmee we het probleem oplossen. Deze fase bestaat uit een aantal activiteiten. We maken het op te pakken probleem scherp door de huidige situatie in kaart te brengen, de oorzaken te identificeren en te bedenken welke tegenmaatregelen we uit moeten gaan voeren. Aan het eind van deze fase weten we hoe we het probleem gaan oppakken.
- Do: We gaan ons plan uitvoeren. Doe dit in een gecontroleerde proefopstelling. Simpel genoeg, toch? Aan het eind van deze fase hebben we de bedachte oplossingen geïmplementeerd.
- Check: We gaan checken of onze oplossing het gewenste resultaat heeft geleverd. Hebben we ons doel bereikt? Hoe reageert ons proces en onze organisatie op de geïmplementeerde tegenmaatregelen? Aan het eind van deze fase hebben we de nieuwe manier van werken geëvalueerd .
- Act: Ten slotte is het van belang dat je reageert op de resultaten uit de vorige fase. Aan het eind van deze fase moet je wellicht wat wijzigingen aanbrengen in de nieuwe manier van werken om het proces te borgen. Gebruik de gemeten resultaten om bij te sturen als de resultaten niet overeenkomen met de doelstellingen.
Misschien moet je zelfs besluiten dat de nieuwe manier van werken helaas tóch niet zo goed loopt als verwacht. En dat is helemaal… prima! Daar is nu juist de PDCA cyclus zo goed voor: om een cultuur van continue verbetering te realiseren. Want of je initiële probleem nu wel of niet is opgelost, wanneer je een PDCA cyclus hebt volbracht is de volgende stap altijd: een nieuwe PDCA cyclus starten.
Iteratief waarde toevoegen
De schaalbaarheid van een PDCA cyclus is flexibel. Je kunt het toepassen op een project van een paar maanden, maar je kunt ook in één dag een PDCA cyclus doorlopen. Dit is afhankelijk van de grootte en complexiteit van je op te lossen probleem.
Het belangrijkste is dat je aan het eind van de cyclus iets hebt bereikt en de nieuwe kwaliteit hebt geborgd. Door deze iteratieve structuur bouw je op continue wijze verder aan de kwaliteit van je organisatie.
Continue verbeteren dankzij PDCA
Nog even terug naar het aangepakte proces van de financiële afdeling. Als het probleem niet opgelost is, is het raadzaam een nieuwe PDCA cyclus te starten. Ofwel: ‘Back to the drawing board!’ Dus: opnieuw het probleem onder de loep nemen en een plan van aanpak maken (Plan), andere tegenmaatregelen implementeren (Do), opnieuw checken of deze situatie de gewenste resultaten oplevert (Check) en eventueel nieuwe acties ondernemen (Act).

Mocht het probleem wél in de eerste PDCA cyclus zijn opgelost, kun je een nieuwe PDCA cyclus starten voor een geheel ander probleem. Er is namelijk altijd wel iets te verbeteren.
In feite zien we in de PDCA cyclus ons 9-stappen plan terugkomen. Dit is de kapstok voor onze Green Belt training waarin je leert processen te verbeteren.
Groei dankzij PDCA Cyclus
In het onderstaande filmpje wordt uitgelegd, wat de vier fasen van de PDCA cyclus zijn. Ontdek hoe PDCA organisaties helpt processen te analyseren, verbeteringen te implementeren, resultaten te meten en aanpassingen aan te brengen voor continue groei en optimalisatie.
Deming-cirkel, PDCA-cyclus of PDSA: wat is het verschil?
De Deming-cirkel en de PDCA-cyclus zijn hetzelfde model: de kwaliteitscirkel die W. Edwards Deming populair maakte, gebaseerd op het werk van Walter Shewhart. Je komt hem ook tegen als ‘cirkel van Deming’, ‘Deming circle’ of ‘kwaliteitscirkel’. Wel een echte variant is PDSA (Plan-Do-Study-Act). Het verschil zit in de derde stap: bij PDCA controleer je of het resultaat overeenkomt met de verwachting, bij PDSA bestudeer je de uitkomsten eerst grondig voordat je bijstuurt. PDSA wordt daarom vaak gebruikt in de zorg en in wetenschappelijk onderzoek, waar een diepere analyse nodig is.
De kwaliteitscirkel van Deming in vier stappen
- Probleemidentificatie en planning: formuleer het probleem scherp en maak een verbeterplan met meetbare doelen.
- Implementatie: voer het plan op kleine schaal uit, als gecontroleerde test.
- Evaluatie: meet en analyseer de resultaten en vergelijk ze met het doel.
- Bijsturing en standaardisatie: pas aan wat niet werkt en maak wat wél werkt de nieuwe standaard, bijvoorbeeld in een standard operating procedure.
Daarna begint de cirkel opnieuw. Juist die herhaling maakt PDCA de motor van continu verbeteren: elke ronde tilt het proces een stukje hoger.
Veelgestelde vragen over de PDCA-cyclus
Wie heeft de PDCA-cyclus bedacht? De basis is de verbetercirkel van natuurkundige Walter A. Shewhart (jaren dertig). W. Edwards Deming maakte hem wereldberoemd in het Japanse kwaliteitsmanagement na de Tweede Wereldoorlog; vandaar de naam Deming-cirkel.
Waar wordt PDCA gebruikt? In Lean, Six Sigma, ISO 9001-kwaliteitssystemen, de zorg, het onderwijs en Agile-teams. Een Kaizen-event en een sprint-retrospective volgen in feite allebei een PDCA-ronde.
Hoe verhoudt PDCA zich tot DMAIC? DMAIC is de uitgebreidere, datagedreven variant voor Six Sigma-projecten. PDCA is lichter en geschikt voor dagelijkse verbeteringen op de werkvloer.
Van theorie naar praktijk
Dit leer je toepassen in de praktijk
De PDCA-cyclus is de ruggengraat van elk verbeterproject; in de Green Belt training doorloop je hem op een casus uit je eigen organisatie.
Eerstvolgende startdata · Lean Six Sigma Green Belt training
Nog niet klaar voor een training? Volg de gratis White Belt workshop of vraag de brochure aan.