Belbin teamrollen

Het Belbin-teamrollenmodel beschrijft negen rollen die mensen in een team van nature innemen. Meredith Belbin ontwikkelde het op basis van onderzoek naar teams in de jaren zeventig, en publiceerde het in 1981 in zijn boek Management Teams. Zijn belangrijkste conclusie: teams presteren het best als alle rollen in balans aanwezig zijn.

Wat is een teamrol?

Belbin omschreef een teamrol als de manier waarop iemand zich gedraagt, bijdraagt en omgaat met anderen in een team. Iedereen heeft een of meer voorkeursrollen: rollen die je van nature en met plezier invult. Daarnaast zijn er rollen die je kunt aannemen als het nodig is, en rollen die je beter aan een ander overlaat.

Elke rol heeft sterke kanten, maar ook een bijbehorende valkuil, die Belbin een “toelaatbare zwakte” noemde: de keerzijde van dezelfde kracht. Wie snel vaart wil maken, kan ongeduldig zijn; wie veel originele ideeën heeft, vergeet soms de praktijk.

Is een rol sterk oververtegenwoordigd in een team, dan kan dat het team schaden. Hetzelfde geldt als een rol helemaal ontbreekt.

De negen rollen in drie groepen

De rollen zijn verdeeld in drie groepen, zoals je in de afbeelding bovenaan dit artikel ziet.

Actiegerichte rollen

• Vormer (Shaper): wil vooruit, zet druk op de juiste plekken en neemt obstakels weg. Kan ongeduldig of prikkelbaar zijn.
• Bedrijfsman (Implementer): een doener die plannen omzet in praktische taken. Structuur en discipline zijn belangrijk. Kan wat star zijn en traag reageren op nieuwe mogelijkheden.
• Zorgdrager (Completer Finisher): zorgt dat het werk echt af is, zet de puntjes op de i en ziet risico’s. Kan moeilijk loslaten en zich te veel zorgen maken.

Mensgerichte rollen

• Voorzitter (Co-ordinator): de natuurlijke coördinator, die zorgt dat de juiste persoon op de juiste plek zit om het doel te halen. Hoeft niet de slimste of creatiefste te zijn. Kan te veel delegeren.
• Groepswerker (Teamworker): sensitief en gericht op harmonie, de smeerolie van het team. Kan besluiteloos zijn bij lastige keuzes.
• Brononderzoeker (Resource Investigator): een netwerker met de blik naar buiten, die kansen en contacten binnenhaalt. Verliest snel interesse als het nieuwe eraf is.

Denkgerichte rollen

• Plant: de creatieve denker met originele ideeën. De naam komt van het idee dat je zo iemand in een team “plant” om nieuwe ideeën te laten ontstaan. Kan wat in zichzelf gekeerd zijn en de praktijk uit het oog verliezen.
• Monitor (Monitor Evaluator): analytisch, kritisch en bedachtzaam; weegt opties zorgvuldig af. Kan anderen weinig enthousiasmeren.
• Specialist: brengt diepe vakkennis in, en is vaak meer een eenling dan een teamspeler. Belbin voegde deze rol in 1988 toe. Richt zich soms op een te smal terrein.

Gebalanceerde teams

Werkt een team een tijdje samen, dan worden de voorkeursrollen zichtbaar in hoe het team samenwerkt en wat het oplevert. Een team met veel planten bedenkt prachtige plannen, maar komt weinig tot uitvoering. Een team met meerdere voorzitters vergadert prettig, maar boekt weinig resultaat. En zonder zorgdrager wordt het werk vaak net niet afgemaakt. Een teamprofiel maakt dat zichtbaar.

Wat is mijn teamrol?

Je teamrol stel je vast met een vragenlijst. De officiële Belbin-test is het meest uitgebreid, met onder meer controlevragen en de mogelijkheid om collega’s te laten beoordelen hoe zij jou zien. Aan die test zijn kosten verbonden. Er zijn ook kortere, gratis varianten die een eerste indruk geven.

Het helpt om de test met het hele team te doen en samen te bespreken welke rollen sterk aanwezig zijn en welke ontbreken. Een ontbrekende rol hoeft geen probleem te zijn, als het team het weet: dan kan iemand die rol bewust oppakken, of haal je er iemand bij.

Belbin in de praktijk

In onze Agile Coach-opleiding gebruiken we de Belbin-teamrollen om teamdynamiek te bespreken, en hoe je daar als coach op stuurt. Vragen over de teamrollen of de Belbin-test? Neem gerust contact met ons op.

In de video bij dit artikel zie je hoe de verschillende rollen bijdragen aan het succes van een team.